Tegendraads

Penelope, de vrouw van de Griekse held Odysseus, staat bekend als de ’trouwe echtgenote’ die thuis achter het weefgetouw braaf afwacht tot haar man weer terugkomt. Maar in de Odyssee van Homerus wordt ze juist beschreven als gelijkwaardige partner voor Odysseus. Deze kleine expositie vertelt haar kant van het verhaal, geïllustreerd door voorwerpen uit de museumcollectie en tekeningen van illustrator Lena Addink.

De tentoonstelling is te zien in de ruimte achter de Egyptische tempel, in de gratis toegankelijke entreezaal van het museum.

Weven als wapen

Tijdens Odysseus’ afwezigheid moest Penelope de avances afhouden van de mannen die met haar wilden trouwen om Odysseus’ plaats als koning in te nemen. Ze beloofde om een van hen te kiezen nadat ze een lijkwade had gemaakt voor haar schoonvader Laërtes. Maar elke nacht haalde ze uit wat ze overdag had geweven. Odysseus omschrijft dit in de Odyssee als een daad die haar ‘eeuwige roem’ heeft gebracht. Normaal kon dat alleen verdiend worden door mannen op het slagveld. Maar Penelope had het bereikt door te weven. Weven was niet alleen haar taak als huisvrouw, maar ook de manier waarop ze invloed kon uitoefenen op haar eigen leven.

Moderne Penelopes

Recent zijn meerdere hervertellingen van de Odyssee verschenen, waarin Penelope en haar complexiteit centraal staan. Voorbeelden daarvan zijn Penelope van Margaret Atwood (2005) en de trilogie van Claire North (Ithaka, 2022). Het verzet van Penelope is ook een symbool geworden voor andere vormen van vrouwelijk verzet, bijvoorbeeld tijdens de Tweede Wereldoorlog. De expositie Tegendraads laat zien hoe een oud verhaal nieuwe betekenis kan krijgen.

De illustratie van Penelope aan het weefgetouw op deze pagina en de illustraties bij de tentoonstelling zijn getekend door Lena Addi.