Hortus Botanicus Amsterdam

Een levend museum

In meer dan drie eeuwen is de Hortus een levend museum geworden van planten uit alle continenten. In de zeventiende en achttiende eeuw werden exotische planten uit verre streken aangevoerd door de schepen van de Verenigde Oost-Indische Compagnie. Tegenwoordig wisselen botanische tuinen uit de hele wereld onderling planten en zaden uit en proberen ze planten die in hun voortbestaan bedreigd worden te bewaren. Er worden hoge eisen gesteld aan nieuwe collectiestukken. Een plant moet van wilde herkomst zijn, liefst in de natuur verzameld en er moeten gegevens over de vindplaats bekend zijn. De collectie bevat inmiddels circa 12.000 planten in circa 8.000 soorten, waarvan sommigen honderden jaren oud zijn.

Oase in de stad

De Amsterdamse Hortus, van oudsher een 'sieraad voor de stad', is een echte stadstuin. Op een bescheiden oppervlak van 1,2 hectare is een unieke verscheidenheid aan planten te zien: onder andere een rotstuin, vijverpartijen, heesters, een kruidentuin, een naaldbos, een rosarium en een halfrond naar zeventiende-eeuws voorbeeld, waarin de planten naar familie staan gerangschikt. Er staan vele monumentale bomen (de meeste zijn rond 1895 geplant), waaronder een altijd groen blijvende Turkse steeneik, gingko's, een Anna Paulowna en de oudste boomhazelaar van Nederland.

De Hortus is een oase van rust in de kleine maar drukke wereldstad Amsterdam, een tuin vol bijzondere plekken en doorkijkjes, om rond te slenteren en op een bankje te zitten, om je te laten inspireren en de seizoenen te ondergaan.

De kassen

De Hortus is ook een plek van contrasten: de monumentale Palmenkas dateert uit 1912, de drieklimatenkas uit 1993 is hypermodern van architectuur. In de Palmenkas is de bijzondere collectie cycaspalmen of Cycadeeën te zien. Eén exemplaar, de Encephalartos altensteinii of Oostkaapse Broodboom is meer dan 300 jaar oud. Cycaspalmen zijn een soort levende fossielen: ze vormen een kleine groep van planten die 240 miljoen jaar geleden over de hele wereld verspreid voorkwam. Tegenwoordig zijn ze bijna overal verdrongen door bloemplanten; alleen in Zuid-Afrika, Midden-Amerika, Zuidoost-Azië en Australië komen ze nog in de vrije natuur voor. Ze worden met uitsterven bedreigd en botanische tuinen proberen dit te voorkomen door ze te bewaren en zo mogelijk te vermeerderen. In de drieklimatenkas waan je je het ene moment in de tropen, even later sta je oog in oog met enorme cactussen of ben je in een subtropisch klimaat, aan de rand van een Kaaps fijnbos vol Protea's (bij ons beter bekend als suikerbossies) en bloeiende heidesoorten uit Zuid-Afrika.

Rijke geschiedenis

De Hortus heeft een rijke geschiedenis vol verhalen. Bijvoorbeeld over een in Ethiopië gestolen koffieplantje dat in 1706 als eerste koffieplantje in Europa terechtkwam en uiteindelijk stamouder werd van de koffiecultuur in Brazilië, één van de grootste koffieproducenten ter wereld. Of over de twee oliepalmen die in 1848 vanuit de Hortus naar Buitenzorg op Java werden gestuurd en die de basis vormden van de grote oliepalmplantages in Indonesië.  Bijna elke plant of boom in de Hortus heeft een verhaal. De beste manier om die verhalen te horen is deelnemen aan een rondleiding door tuin en kassen. Elke zondagmiddag om 14.00 uur is er een vaste rondleiding, maar rondleidingen gaan ook op aanvraag.
 
De Oranjerie

De Oranjerie uit 1870, waar vroeger de kuipplanten overwinterden, is tegenwoordig in gebruik als museumcafé. Met prachtig terras en al is de Oranjerie 's avonds te huur voor feesten en recepties.