Armando

Mede door de rampzalige brand in Amersfoort is er in brede kring sprake van een hernieuwde belangstelling voor het bijzondere werk van Armando. In kleine kring is bekend dat Museum Het Valkhof een fraaie en representatieve collectie schilderijen en een sculptuur van Armando in de verzameling heeft. Dit vormt aanleiding om de Armando-collectie in de schijnwerpers te zetten in de vorm van een presentatie in de afdeling moderne kunst. Het ensemble biedt een boeiend en hoogstaand overzicht van de ontwikkeling van een gepassioneerd kunstenaarschap.

Tweede Wereldoorlog
Alles wat Armando als schilder, schrijver, dichter, beeldhouwer, acteur en muzikant heeft voortgebracht is in hoge mate bepaald door een fascinatie voor het verleden, en met name de gebeurtenissen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Kwade gebeurtenissen werpen een schaduw over het zo mooie landschap, dat hier in het Duits is vernoemd. In het verlengde van de romantische traditie wordt het landschap bezield en gepersonifieerd.

Schuldig landschap
Armando verklaart het landschap schuldig, niet omdat het gruwelijkheden heeft laten passeren, maar omdat het getuigenis weigert. Wat er ook gebeurt, het groeit gewoon door. Het bos is niet schuldig aan lijdzaamheid, maar aan het wissen van sporen. En dat terwijl het alles heeft zien gebeuren: “Veel bosranden. Veel schuldig geboomte. Het stikt hier van de schuld, boom voor boom”, luidt een aantekening in Armando’s Dagboek van een dader uit 1973. Deze observatie is van toepassing op het olieverfschilderij Gefechtsfeld = slagveld (1984) en het grote tweeluik ‘Schuldige landschaft’ (1988).

Fysieke kracht
Ook zijn er de monumentale doeken ‘Körperlich’ = lichamelijk (1982) en ‘Fahne’ = vlag (1985), beide symbool van zelfbewustzijn en fysieke kracht. Bij Armando lijkt het machtsvertoon echter aangetast. Pathos is ingeruild voor menselijk falen.

Ontsnapping
Het schilderij ‘Die Leiter = ladder’ (1991) biedt de mogelijkheid tot ontsnapping, maar de bloedsporen op de zwarte constructie duiden op de onmogelijkheid van een dergelijke onderneming. Het vroegste schilderij uit de Valkhofcollectie ‘Peinture criminelle’ = misdadig schilderij, dateert uit 1957. Het werk heeft een uitgesproken agressieve lading, een schreeuw uit de diepte.

Kop
Tenslotte is er de bronzen ‘Kop’ (1995) een soort oerkop die in vele culturen voorkomt. Voorzien van een donkere patine blijft de kop onpeilbaar zonder uitdrukking.