Het Stadsmuseum Woerden beheert zo’n 45 werken van Leo Gestel (1881-1941) waarvan normaal gesproken slechts een klein deel in de vaste opstelling te zien is. In het voorjaar van 2010 tonen we deze Gestel-collectie in haar volle rijkdom: een groot aantal topstukken bij elkaar, gelardeerd met diverse andere tekeningen en schetsen. Gestel is nauw verbonden met Woerden: hij werd hier geboren en zette de eerste schreden op het kunstenaarspad door de tekenlessen van zijn vader.

Gedeeltelijk is de collectie eigendom van de gemeente Woerden, gedeeltelijk een langdurig bruikleen uit een particuliere collectie en voor het overige het bezit van het Stadsmuseum zelf. Er is een viertal olieverven maar de collectie bestaat voornamelijk uit werk op papier. De tekeningen omspannen een groot deel van Gestels werkzame leven. Het begint met figuurstudies uit Bunschoten, gemaakt in 1905, en eindigt met een sprankelende, gestileerde pasteltekening van een dansend meisje uit 1941. Daar tussenin is Gestels ontwikkeling grofweg te volgen.

Diverse episoden
Na zijn opleiding aan de Amsterdamse academie maakte Gestel zich van de strikt academische manier van werken los. Mede onder invloed van een bezoek aan Parijs begon hij luministisch te schilderen. Met felgekleurde toetsen verf gaf hij dan licht en lichtval weer, waarmee hij eerder een ervaren sfeer opriep dan een werkelijke situatie. Het Stadsmuseum bezit twee doeken uit deze periode, met hooischelven en hooiende arbeiders als onderwerp (1908 en 1909). In de jaren na 1910 ging Gestel geleidelijk over op een kubistische stijl. De grote tekening Landweg in Bergen uit 1912, een studie voor een schilderij in olieverf, is daar een van de fraaie voorbeelden van in de tentoonstelling.

Tegen 1920 ging Gestel over op een vlakke stijl met een ritmische schikking van lichte en donkere kleurvlakken. In een fraaie aquarel van kalveren in de Beemster en in een groot stilleven is die stijl goed te zien. Hij gaf daarmee mede vorm aan het expressionisme van de Bergense School. Zelf vestigde Gestel zich in 1921 in Bergen. Hij reisde veel. Zo verbleef hij rond 1924 tijdens een lange reis maanden in Taormina op Sicilië en in de Italiaanse kustplaats Positano en was daar zeer productief. Het Stadsmuseum toont verschillende tekeningen uit die periode. Uit zijn Vlaamse tijd in de tweede helft van de jaren ’20 is eveneens werk te zien, onder andere met een zelfportret.

Uit de jaren ’30 zijn er tekeningen van een heel ander karakter: harde, gedeformeerde koppen van boeren en vissers uit het Gooi, waar Gestel zich inmiddels in Blaricum had gevestigd. Behalve deze en andere onderwerpen schilderde en tekende Gestel zijn leven lang steeds weer in en rond zijn geboorteplaats Woerden. Ook daarvan zijn voorbeelden te zien.

Twee bruiklenen uit Woerden
De tentoonstelling bevat twee bruiklenen. Eén is een aquarel met als onderwerp het uitzicht vanuit Gestels ouderlijk huis over de daken van Woerden. Dit onderwerp gaf Gestel meermaals weer; op papier en in olieverf. Uit de eigen collectie is in de tentoonstelling een potloodtekening met ditzelfde thema aanwezig. Het andere bruikleen is een tekening waarop Gestel waarschijnlijk zichzelf samen met zijn vriend en collega Jan Sluijters afbeeldde, schilderend in Gestels atelier in de Amsterdamse Tweede Jan Steenstraat. Deze bekende ‘Jan Steenzolder’ was een ontmoetingsplek van vooruitstrevende kunstenaars in de eerste decennia van de 20ste eeuw. De tekening ziet er geblakerd uit. Het is een van de tekeningen die de grote brand in Gestels Bergense atelier in 1929 hebben overleefd.