Philips Gloeilampenfabriekje Anno 1891

Geschiedenis

Wie Eindhoven zegt denkt aan gloeilampen. De snelle ontwikkeling van een ingedommeld marktplaatsje aan het eind van de negentiende eeuw tot de vijfde stad van Nederland nu heeft immers alles te maken met de ondernemersactiviteiten van Gerard Philips.

Afkomstig uit Zaltbommel, besloot hij in 1891 uitgerekend hier zijn geluk te beproeven met de fabricage van gloeilampen, een product waarvoor hij een grote toekomst zag weggelegd. De redenen waarom hij juist voor Eindhoven koos, waren overigens vrij toevallig. Hij kon er voor weinig geld de hand leggen op een leegstaand fabrieksgebouw, maar nog belangrijker was dat goedkope arbeidskrachten, en met name meisjes, ruimschoots voorhanden waren voor het 'priegelwerk' dat een belangrijk deel uitmaakte van het vervaardigen van een lamp. Het ging destijds economisch niet zo goed met ons land en het toen nog achtergebleven zuiden leed daar extra onder.

Het 'Oude Fabriekje'
 
In de oorspronkelijke omgeving wordt getoond hoe meer dan een eeuw geleden gloeilampen werden gemaakt. Het gehele proces in vele stappen, uitgaande van gezuiverde watten en eindigend bij een complete, gebruiksklare lamp, kan hier in detail worden gevolgd. De toelichting vindt plaats door ex-Philipsmedewerkers, die het maken van lampen tot in de vingertoppen beheersen.
 
Een bezoek aan het 'Oude Fabriekje' is vooral een reis in de tijd. Het is in de eerste plaats opgezet als een document van het verleden en niet zozeer als een toeristische attractie en er is uitgegaan van een authentieke, historische verantwoorde presentatie. Niemand ontkomt aan de bijzondere sfeer van een grotendeels nog functionerende fabrieksruimte uit de negentiende eeuw, compleet met centrale aandrijfas voor de machines. Maar dit stelt tevens de eis dat bezoekers slechts beperkt en groepsgewijs kunnen worden toegelaten.

In al zijn intimiteit markeert het Gloeilampenfabriekje anno 1891 een belangrijke periode in de economische en maatschappelijke geschiedenis van ons land, waarin voorgoed afscheid werd genomen van een in zichzelf gekeerde, voornamelijk agrarische samenleving en de eerste aarzelende stappen werden gezet op weg naar een moderne, internationaal georiënteerde industriële bedrijvigheid. Het is ook uit dat oogpunt een bezoek ten volle waard.