Domtoren

Tijdens een wandeling in de Utrechtse binnenstad, verlies je de reus geen seconde uit het oog. De Domtoren is zeven dagen per week geopend. De rondleidingen starten ieder heel uur tussen 10 en 16 uur. Je kunt toegangskaarten verkrijgen aan de kassa van het nabijgelegen RonDom, Bezoekerscentrum voor cultuurhistorie Utrecht.

Een algemene inleiding op de Domtoren

De Domtoren is met zijn 112  meter en 32 centimeter de hoogste kerktoren van Nederland. Het ruim zes eeuwen oude bouwwerk spreekt tot ieders verbeelding. De bouw vond met enige bouwstops plaats tussen 1320 en 1382. Wanneer men alle bouwpauzes weglaat, blijkt de toren in ruim dertig jaar gebouwd te zijn.

Er hebben drie bouwmeesters aan de toren gewerkt waarvan Jan van Henegouwen, ook wel Jan van der Doem genaamd, de meest bekende is. De toren is inclusief windvaan 112 meter en 32 centimeter hoog. Hiermee was de toren lange tijd de allerhoogste toren van Nederland. Momenteel is de Domtoren niet langer de hoogste toren in Nederland maar nog wel de hoogste kérktoren. Als bouwmateriaal werd voornamelijk baksteen gebruikt, naast allerlei soorten natuursteen die grotendeels van de afgebroken delen van de romaanse Domkerk afkomstig waren. De bouw van de hoogste kerktoren van de Nederlanden, moet indertijd een indrukwekkende gebeurtenis zijn geweest.

De kerktoren onderstreepte de vooraanstaande positie en de rijkdom van de Utrechtse kerk. Hij zal door de Utrechtse burgers met bewondering en trots bekeken zijn. Maar er was ook kritiek. Er waren ook burgers die de Domtoren een teken van praalzucht, ijdelheid en verspilling vonden. De grote hoeveelheid geld die met de bouw gepaard ging, had beter aan de armen en zieken besteed kunnen worden, aldus hen. Momenteel kunnen wij genieten van een uniek bouwwerk dat zijn weerga niet kent.

RonDom

Een rondleiding in de Domtoren start in Bezoekerscentrum RonDom. In RonDom houdt de gids zijn inleiding op de tour en na wat huishoudelijke mededelingen vertrek je naar de toren. Indien je even moet wachten op de aanvang van de rondleiding, kun je lekker rondsnuffelen in het Bezoekerscentrum.

In het centrum is alle actuele informatie over evenementen, exposities en voorstellingen in Utrecht te vinden. Er is een ruime keuze in stadswandelingen en kinderspeurtochten. Bovendien is over ieder Utrechts museum documentatie voorradig. Er worden interessante voorstellingen gegeven in de filmzaal en in de Souvenirshop vind je cultuurhistorische literatuur, cadeautjes en ansichtkaarten.

De Michaëlskapel

Je betreedt de Domtoren via het ontvangstgebouw dat in de jaren ?30 van de vorige eeuw is ontworpen door de architect Van Heukelom. Op weg naar de top van de toren kom je als eerste op 12,5 meter hoogte in de Michaëlskapel, een heilige ruimte. Het was de privékapel van de Bisschop. Alvorens de vernietigende storm van 1674 plaatsvond, bestond er een verbinding tussen de kapel van de bisschop en het schip van de Domkerk. De bisschop kon op deze manier de Heilige Mis in de Domkerk bijwonen. De eerste geleding van de Domtoren is tevens gebouwd als verdedigbare wijkplaats. De muren zijn 3 tot 4 meter dik en er zijn verschillende schuilplekken. De Michaëlskapel is tegenwoordig te huur voor bijzondere gelegenheden als diners, recepties en culturele evenementen. Informatie hierover kun je verkrijgen bij de evenementenmanager in bezoekerscentrum RonDom.

De Egmondkapel

Na 121 treden klimmen, op 25 meter kom je aan in de Egmondkapel. Deze kapel is genoemd naar de in 1559 overleden bisschop George van Egmond. Vanaf het begin van de 15de eeuw tot in 1901 was deze ruimte de woning van de torenwachter. Hij bewaakte de kostbaarheden in de toren en droeg zorg voor het uurwerk en de klokken. Tot 1880 is de noordelijke nis ingericht geweest als gelagkamer. Sinds 1982 is in de Egmondkapel een kleine expositie te zien over de toren en zijn geschiedenis, waarbij de stormachtige geschiedenis van toren en kerk uitgebreid wordt toegelicht.

De Klokkenzolder

Op de klokkenzolder hangt het zwaarste gelui van Nederland. Veertien luidklokken die tezamen 31.000 kilogram wegen. De klokken in de Domtoren worden nog altijd met de hand geluid. Voor het tegelijkertijd luiden zijn ruim twintig mensen 'in touw'. De oudste klokken zijn gegoten in 1505. De loodzware klokken werden via een speciaal hijsgat in het midden van alle verdiepingsvloeren naar boven gehesen. Hoe dat precies is gebeurd is een beetje gissen. De grootste klok, de Salvator weegt alleen al 7000 kilogram. De bronzen klokken zijn opgehangen in een houten klokkenstoel. Ongelukkigerwijs ging de oude houten klokkenstoel in 1917 bij een brand tijdens restauratiewerkzaamheden verloren. De huidige klokkenstoel dateert uit 1928.

De Lantaarn

Na 318 treden stijgen, kom je buiten op de 70 meter-trans. Het uitzicht is hier al magnifique. Je hebt een scherp zicht op Utrechts beroemde grachten en werven, de verschillende hofjes en binnentuinen, de eeuwenoude kerken en singels. Het bovenste gedeelte van de toren (het achtkant) noemen we de lantaarn. In de lantaarn bevindt zich het carillon van de Domtoren.

In tegenstelling tot de luidklokken is het carillon bedoeld om een melodie te spelen. In het carillon hangen 50 klokken met een totaalgewicht van zo?n 26.000 kilogram. Het ritmisch aanslaan van stilhangende klokken noemen we beieren.

Vandaar dat diegene die het carillon bespeelt, beiaardier wordt genoemd. De eerste stadsbeiaardier was de blinde Jacob van Eyck. Hij was in functie van 1626 tot 1656 en liet de eerste gestemde beiaard vervaardigen. Ieder uur speelt het carillon automatisch een korte melodie die de tijd aangeeft. Dit gebeurt met behulp van een speeltrommel die aangesloten is op een uurwerk.

De Torenspits

Een smalle spiltrap tegen een van de pijlers van het achtkant brengt ons naar 102 meter hoogte. We hebben nu 465 treden beklommen. Hier hebben we een prachtig uitzicht op de stad Utrecht en bij helder weer kunnen we aan de westzijde zelfs Amsterdam zien liggen.  Bovenop de spits staat de windvaan met de beeltenis van St. Maarten die zijn mantel deelt met een bedelaar. Sint Maarten is de beschermheilige van de stad Utrecht. Na genoten te hebben van het uitzicht, kun je de trappen weer afdalen.