Wie aan de Nederlandse schilderkunst van de Gouden Eeuw denkt, denkt al gauw aan Rembrandt, Frans Hals en Johannes Vermeer. Met de tentoonstelling  wordt aan dit rijtje de naam toegevoegd van een invloedrijke schilder, die een indrukwekkend oeuvre heeft nagelaten: Abraham Bloemaert (1566-1651). Met 50 schilderijen en 40 werken op papier uit collecties van musea, particulieren en kerken uit Europa en Amerika, is het de eerste grote overzichtstentoonstelling van Bloemaert. Zijn oeuvre is buitengewoon veelzijdig, zowel wat stijl, onderwerpskeuze als formaat betreft. Hij schilderde grote altaarstukken, kleine mythologische werken, maar schetste bijvoorbeeld ook naar de natuur. Hij ontwikkelde zich van een maniërist naar een classicist, maar er zijn ook enkele caravaggistische werken van zijn hand bekend. 
 
 Een invloedrijke meester
Bloemaert is voor de Nederlandse kunstgeschiedenis van groot belang geweest. Deze ‘Vader van de Utrechtse schilderschool’ leidde een groot aantal schilders op, onder wie de caravaggisten Hendrick ter Brugghen en Gerard van Honthorst en de Italianisanten Jan Both, Cornelis van Poelenburgh en Jan Baptist Weenix. Niet alleen het aantal leerlingen, maar ook de vele in prent uitgebrachte schilderijen en tekeningen hebben bijgedragen aan Bloemaerts wijd verspreide invloed op de schilder- en tekenkunst. Utrecht was in de eerste decennia van de zeventiende eeuw een belangrijke bakermat waar verschillende stijlen en thema’s voor het eerst tot ontwikkeling kwamen. Rembrandt, Vermeer en Hals werden door het werk van de Utrechtse meesters beïnvloed.
Abraham Bloemaerts geschilderde oeuvre omvat meer dan 200 werken, waarvan de belangrijkste en omvangrijkste collectie – bestaande uit 14 werken – in het Centraal Museum wordt bewaard. Het aantal tekeningen wordt geschat op circa 1700 en er zijn meer dan 600 prenten naar zijn werk bekend.

Een manierist, een caravaggist en een classicist
Bloemaert schilderde zowel mythologische als religieuze werken. Ook zijn er genrestukken en realistische koppen van oude mensen van zijn hand bekend. De schilderijen van Abraham Bloemaert vertonen niet alleen een grote diversiteit in onderwerp en formaat, maar ook in stijl. In zijn vroege werk is hij een echte manierist. De stijl van het manierisme ontstond in Italië, maar groeide uit tot een internationale stroming. Het manierisme kenmerkt zich door de weergave van een extreem geïdealiseerde natuur, waarbij figuren in overdreven proporties werden afgebeeld. Leerlingen van Abraham Bloemaert reisden naar Italië en raakten in de ban van de revolutionaire kunst van Caravaggio. Op hun beurt beïnvloedden zij hun eigen leermeester met de nieuwe stijl. Een klein aantal werken van Bloemaert onderscheidt zich door sterke licht-donkercontrasten, typisch voor Caravaggio. Later in zijn carrière toont Bloemaert zich een classicist.

Een bevlogen tekenaar
Toen Peter Paul Rubens in 1627 Utrecht aandeed, ontmoette hij ook Abraham Bloemaert. Rubens was zeer onder de indruk van zijn grote tekentalent. Niet alleen de zelfstandig bedoelde, gedetailleerde tekeningen en ontwerpen zijn bewaard gebleven, maar ook de losse schetsblaadjes, die van andere meesters uit deze periode veelal verloren zijn gegaan. Hieronder bevinden zich ook schetsen, die Bloemaert naar de natuur heeft gemaakt. Een aantal van Bloemaerts tekeningen was bedoeld als uitgewerkte compositietekening voor zijn schilderijen. Ze worden in de tentoonstelling bij de schilderijen getoond. Andere werden in prent uitgegeven. Bloemaert werkte samen met de beste graveurs uit zijn tijd, zoals Jacob de Gheyn en Jacob Matham.